* Carry Trade : Bir para birimini ucuza alip , daha cok getiri saglayacak para birimlerinde degerlendirme islemi. *

Globallesen dunya sorunlarini da beraberinde getiriyor.Bunun en buyuk ornegi , en buyuk sorunu , kuresel ekonomide meydana geliyor.Amerika , Japonya , Cin derken piyasanin rengi ne yazik ki karariyor.Gectigimiz haftalarda tum dunyayi sarsan dalgalanmalar yasandi.Bu dalgalanma ne ilk ne de son olacak burasi kesin.

Fed eski baskanin ilginc sozleri bir sok etkisi yaratti piyasalarda.Amerikan ekonomisinin resesyona girecebileceginden bahsetti. ( resesyon : uretim hacmindeki daralma , ekonomik durgunluk . ) Tabi ki bu cok ciddiye alinacak bir aciklama degildi ancak cit kirildim piyasalarin bundan etkilenmesi dogaldi.Asil sok bundan sonra basladi.Carry traderlerin pozisyon alma dalgasi , piyasalari tam bir dalgalanmaya surukledi.Japon Yen’inin ABD Dolari karsisinda asiri degerlenmesi , tum dunyayi sarsti.

Son zamanlarda dillerden dusmeyen bir likidite bollugu var.Bu bollugun nedeninide Japon Yen’inden kaynaklandigi soyleniyor.Yani bu bollugu yaratan biraz once bahsettigimiz traderlar. Fakat bu bollugun bitmeye basladigini dusunmeye baslamak hic te mantiksiz degil artik.Karmasik bir cumle ama Japon Merkez Bankasinin karmasik durumunu bu cumle ile ifade etmek dogru olacak.Cunku Japon M.B’dan borc kullanan fonlarin , bu borc aciklarini hizla kapatmaya calismalari ve bunu yaparken carry trade denilen yontemi gelismekte olan ulkeler uzerinde kullanmalari onlara kar imkani sagliyor ve borclar kapanmaya basliyor. Borclarin kapanmasi demekte ortadaki likidite bollugunun bitmesi demek. Peki bu kadar kolay mi? Elbette ki degil. Ancak Japon M.B’nin bu konuda tek basina ayakta durmasi cok zor. ABD ve Avrupa M.B’nin de yardimi gerekiyor. Ancak iki M.B’nin baslari buyume - enflasyon denklemi ile dertte.

Ozellikle ABD , su siralar terlemeye basladi bile. Istikrarli buyume hedefi ile Fed’in faiz artirimlari biraz ise yaradiysada , simdi de enflasyon riski ile karsi karsiyalar. Cekirdek enflasyon henuz istenilen seviyeye inemedi. Faiz artirimlari sayesinde buyumeyi tam gaz azaltiyor. En ciddi hedefleri mortgage olsada , faiz artisinin kredi maliyetlerini de yukselttiginden burdaki talepte azalmaya basladi. Bu noktada beklenti Fed’in faiz oranlarini artirmayacagi yonunde idi. Ancak cuma gunu gelen tarim disi istihdam verileri beklentinin uzerinde gelmesi , bu olasiligi yada faiz indirimi soylentilerini yok ediyor gibi. ( Ancak o veriler sayesinde carry trade panigide durulmus oldu.) Fed’in faiz kararinda enflasyonu takip edecegi suphesiz. Yani kisacasi ABD’nin basi ciddi dertte.

Bir de son gunlerde ‘ kisa vadeli ve yuksek riskli yatirim fonlari ‘ olarak bilinen Hedge Fon’lar arasinda yasanan iflaslarda gundemi mesgul ediyor. Uzmanlar bu tip buyuk bir fonun batmasini , gelismekte olan ulkeler acisindan bir felaket olarak niteliyor. Ancak bu fonlarin yine gelismekte olan piyasalara guclu bir para girisi sagladigi icin mudahele etmekte islerine gelmiyor.

Yine Japonya’ ya gelecek olursak , yillardir sure gelen ‘ 0 ‘ faiz uygulamasi ile kuresel yatirimcilara ucuza yenle borclanip , yuksek faizli gelismekte olan ulkelere carry trade yoluyla fon aktarmasini saglamasi buyuk kar oranlarina ulasilmasina neden oldu. Japon M.B resesyondan korkmayarak faizlerini artirdi gectigimiz aylarda.’0′ faiz yerini ‘ 0.5 ‘ puana birakti. Ancak Japon Yen’i yukselmeye baslayinca , traderlar dedigimiz gibi bu isten elini cekmeye basladi. Yani sicak para kesilmeye basladi.

Son bolumde Turkiye acisindan degerlendirmesini yapmak istiyorum.Peki bu calkantili ve sikintili donemin sonunda olumsuz gelismeler yasanirsa ne olacak???

Bu soylenilenlerin olmasi halinde en cok etkilenecek piyasa Turkiye olacaktir. Sicak paranin kesilmesi buyuk sorunlari beraberinde getirecektir. Bu durumda bizim M.B’miz seyirci kalmayacaktir elbette. Faiz artirimi beklemeyen piyasa , son dalgalanmada buyuk bir tepki vermedi , faiz oranlari pek artmadi. Peki M.B daha ne kadar faiz artirmayacagim diyebilir ? Yerli yatirimci , yeni is olanaklari icin faiz indirimi sart derken bu seferde kuresel likiditenin azalmasi halinde nasil bir tutum izlenecek ? Izlenecek tutumunun faiz oranlarini bir hayli artiracagini yonunde olmasini tahmin etmek hic te zor degil. Kurlarda ise 1.48′e kadar sinir konulmus durumda.Fakat bunun ustunde bir nokta bilinmiyor. M.B’nin o durumdada kayitsiz kalmayacagi asikar.Ve bir de ic riskler var.En azindan , boylesine zor bir donemde tek dilek , ic risklerin , siyasi risklerin olmamasi ya da minumum duzeyde kalmasi.

Sozun ozu ; kuresel ekonomi zorda. Tabi ki senaryolar en olumsuza gore kurulur ki onlem bastan alinabilsin. Suanda bu kadar kara bir tablo yok belki ancak pembe bir tablo olmadigida kesin. Dikkatli olmakta fayda var.

26 Mayıs 2007