Dün gece uzun bir süre Bloomberg Tv ‘ de , Hazine Bakanı önderliğinde officials ‘ larla yapilan toplantının detaylarını takip etmeye çalıştım. Yıl başı 77 $ ‘ lık hisse değerine sahip olan Lehman Brothers dün itibari ile 3 $ seviyelerine gelmişti. Koreli yatırım bankasının kurtarıcı olarak , bankayı satın alma görüşmeleri de başarısızlıkla sonuçlanınca kötü sona yaklaştığımızı görmüştük. Dün de Bank Of America ‘ nın , batık krediler konusunda uğrayacağı zararın , devlet tarafından garanti verilerek karşılanmayacağı anlaşılınca , bu satın alma opsiyonu da devre dışı kaldı. Sonunda ABD ‘ nin dev yatırım bankası , 158 yıllık geçmişini geride bırakarak , iflas istemini iletti.

Piyasalar için çok büyük önem taşıyan bir haftasonunu ne yazık ki kara bir gece ile kapattık. Bugüne devredilen ise , özellikle gelişmekte olan piyasalarda kara pazartesi oldu. Asya , Avrupa ve Orta Doğu piyasaları büyük panik halinde satış yaşıyorlar. Bunun nereye kadar gideceği merak konusu olurken , Lehman ‘ dan sonra başka büyük yatırım bankalarının iflas edebileceği endişesi yaşanmaya devam ediyor. Merrill Lynch bu bankaların başında gelirken , biraz rahatlatabilecek iddia ortaya atıldı. BoA ‘ nın Merrill ‘ i 50 mLr $ ‘ a satın alacağı yazıldı. Merrill hisseleride 3 günde yaklaşık % 40 oranında değer kaybediyor. Bu haber ile beraber future ‘ ları şuan artı görünüyor olsada , kesinlik kazanan bir haber olmadan rahat nefes almak çok zor olacak.

Bir başka sorunda AIG ‘ de. American International Group , Lehman ‘ da 15 mLr $ ‘ yakın türev işlemler geçekleştirdiklerini , bunların banka iflası ile beraber kaybedileceğini açıklaması üzerine büyük düşüş yaşıyor. AIG ‘ nin de büyük zarar rakamları yazması ve akla getirmemeye çalıştığımız iflas söylentileri , piyasa çok daha büyük bir darbe vurabilir.

Mortgage krizi ile başlayan bu krizi daha önceki yazılarımda açıklamaya çalışmıştım. Bu krizde kimin ne kadar kayıp yaşadığı , uzun dönemde belli olacaktı. Bunu kaldıramayanlar , iflas bayrağını çekecek ve piyasaları ciddi sorunlarla başbaşa bırakacatı. Bunun ilk örneği gerçekleşti. ABD hükümeti bu sefer , bu iflasın önüne geçemedi - geçmedi. Batık kredilerin ne kadar olduğunu bilemedikleri için , belirsiz yükün altına girmedi. Belki de her batanı ben kurtaracağım demedi. Fannie ve Freddie olayı bambaşka idi ve orada üstüne düşeni yaptı. Peki ya Bear Stearns Lehman ‘ dan değerli miydi ? Tabi ki hayır. Ancak o sıradaki şartlarla şimdiki şartlar arasında fark vardı. Krizin belirtileri o zaman yeni başlamıştı , bugün ise belirsizlik biraz daha azaldı. Şimdi herkes felaketin , panik olmadan , tam farkına vardı !

ABD egemenliğine son vermek isteyen güçler için , fırsat yaratan bu krizde kazanan kim olur bilemem. Ancak kaybedenin Amerika olduğu kesin. Her zaman söyledim , yine büyük bir keyifle söylüyorum. Bizim denetleme kuruluşlarımız ve bizim sistemimiz ABD ‘ nin çok üstünde. Globalizm ‘ de parayı kontrol etmezseniz , kapitalizm yenilir. Global şartlarda , türev araçların kontrolünü elden bırakan , risk yönetimleri ile rezil olan ABD , en büyük yatırım bankalarından birini kurban verdi. Bunda suç kimin , karar sizin. Ancak şunu söylemek gerekir ki , bu dönemde piyasalarımız oldukça sıkıntılı çekecektir. Panik döneminde , psikolojiyi ayarlamak en büyük kar olacaktır.

15 Eylül 2008