Dün Lehman Brothers ‘ ın iflası , bugün ise AIG ‘ de yaşanan gelişmeler…Finansal kriz , global etkilerini tüm dünyada göstermeye devam ediyor. Karmakarışık etkilerle dolu krizi , herkes farklı şekilde yorumluyor. Ancak tehlikenin net ve kısa bir tanımı var. ‘ Dünya şiddetli şekilde küçülüyor. ‘

Bu konu ile ilgili görüşümü geçmişte bir yazımda anlatmıştım. Globalizm ile kapitalizmin savaşı mutlak olması gereken bir gelişmeydi. Bu savaşın galibi olmayacağı gibi , kaybedenin global şirketler ve insanoğlu olacağı açıktı. Bugüne bakacak olursak , kriz korları tüm dünyayı sardı ve yangını söndürecek itfaiye ekibi bulunamıyor ! Üstüne üstlük , yangına sıraya dizilmiş fırtına kümesi eşlik etmeye devam ediyor. Lehman Brothers ‘ ın iflası , yatırımlarını orada değerlendiren kurumlar için ciddi bir felakettir. AIG , Lehman ‘ da 15 mLr $ ‘ lık kaybının söz konusu olacağını açıkladı. Bu şu anda en bilinen rakam olmasına rağmen , bizi asıl düşündüren bilinmeyen rakamlar. Varlıklarını orada değerlendiren şirketlerin , finansal sisteme ciddi zarar vereceği aşikar ne yazık ki.

American International Group , kendisine tanınan son 24 saatte sermaye ya da ortak bulamaz ise iflasını açıklamak zorunda kalacak. Hükümet , Lehman ‘ ı kurtarmaya çok çalıştıysa da alıcı bulamamıştı. Şimdi ise aynı gücü AIG için harcıyor. AIG ‘ nin de iflas etmesi , fırtınayı alevlendirecektir. Bu yüzden bu gece ABD hükümet yetkilileri oldukça zorlanacak. Buradan çıkacak olumsuz sonucun etkilerini ,FED ‘ in indireceği faiz oranı ortadan kaldıramayacaktır.

PEKİ YA NE OLACAK ?

AIG ‘ nin iflası , sistemdeki düzelmenin çok daha uzun sürmesine neden olacaktır. Kredi kayıplarının sahipleri kısa sürede ortaya çıkmayacaktır. Yani kurumlar 4. çeyrekte bilançolarında bunun etkilerini gösterecekler ve yeni dalgaların meydana gelmesini sağlayacaklar. Ancak herşeyden önemlisi , piyasalara olan güvenin iyice düşmesi olacaktır. Likidite sıkıntısı ile şirket değerleri borsalarda azalmaya devam edecektir. Sistemin kendisini tekrar toparlaması ise uzun dönemi alacak ve kar rakamları düşecektir.

Ayrıca talebin azalması ile başlayan durgunluk döneminde , korkulan stagflasyonun aksine yaşanacak önemli bir tehlike dezenflasyon olabilir. ABD ‘ de bugün açıklanan enflasyon rakamları bu tehlikenin ilk sinyali olabilir. Talebin düşmesi ile petrol fiyatlarının 92 $ seviyelerine gelmesi , enerji şirketlerinin son 54 haftanın en düşük seviyelerini görmesine neden oldu. Azalan talep ile beraber , şirketlerin üretimleri azalacak , fiyatlar genel seviyesi azalacak , kar rakamları da bilançolarda azalarak yazılmaya devam edecektir.

Bugün DELL hisselerinde yaşanan % 10 ‘ a yakın düşüşün nedeni de , bilişim - teknoloji şirketlerinde talep azalmasına bağlı olarak durgunluk sinyali olarak gösterildi. Microsoft ve Apple hisseleri de düşüşe geçti. Kısacası , nedenin talep azalmasına bağlı daralma olduğu düşünülürse , ilerleyen dönemlerde işsizlik tehdit olmaya başlayabilir.

Sistemin düzelmesi ne kadar zaman alır bilinmiyor. Bu dönemde , hangi yatırım enstrümanında kalmak en avantajlısı olacak sorusunu , bir sonraki yazımda değerlendireceğim.

16 Eylül 2008