Olağanüstü kelimesini kullanmayı sevmiyorum. Ancak bu günleri anlatmak için kullanmazsam, bir daha asla kullanmayacağımı düşündüm. Piyasaların merakla beklediği kurtarma paketi başlığı altında ki paket senato tarafından reddedildi. $700 mLr ‘lık paket seçim kaygısı ile onay bulmayarak, piyasaları çıkmaza sürükledi. Yeni bir düzenleme ile tekrar oylamaya sunulacağı düşünülüyor olsada şu an soktuğu panik havası çok olumsuz.

Bu paketi istemeyen birçok kişi var. Amerika’ da yaşayan insanlar ‘ Halkı kurtarın, bankaları değil ‘ pankartları ile dolaşıyor. Haksız olduklarını iddia etmek imkansız. Ancak gelip görelim ki olay çok farklı. Siz de düşünebilirsiniz ki, dünya kadar para kazandılar batsınlar ! İşte bu söz dünya finansal sistemini çokerten söz olur. Amerika’ da hazırlanan bu paket asla kurtarma amacı taşımıyor. Meltdown’ u engellemek için ve ortadaki güven ortamını azda olsa kurtarmak için ortaya atılan bir plan. Sistem pompalanacak para ile kurtarılamayacak. Ancak sistem kendi haline bırakılsın ve devlet likidite sağlamasın dediğiniz zaman, sizin de kısa süre içerisinde sağlayabileceğiniz likidite kalmayacaktır.

En başa dönelim. Bear&Stearns ilk iflas eden bankaydı. FED, piyasaların çökme noktasında olduğu durumda derhal müdahele etti ve Bear&Stearns’e el koydu.Bir nevi likidite sağladı. Sonrasında Lehman hariç, diğer zorda kalan bankalara el koyarak, değerinin çok altında olsa da satma yoluna gitti. Zor durumda olan ve sermaye ihtiyacı gereken bankalara alıcı bulma yolunda toplantılar yaptı. İşte burayı iyi idrak etmek gerekiyor. Bunun adı basit şekilde piyasaya müdahele değildir. Bu müdaheleler, piyasayı ve yatırımcıları çöküşten koruma hamleleridir. Şöyle ki ;

Global piyasalarda çok sayıda oyuncu ve finansal piyasalarda çok sayıda türev araç var. Bono piyasalarından tutunda menkul kıymet piyasalarına kadar ( en bilinenleri saydım ) derin yatırımcı kitlesi var. Traderler dünya piyasalarını dikkatli şekilde izler ve gelecekte kötümser bir hava gördükleri zaman piyasayı terk ederler. Piyasadan şiddetli şekilde para çıkışı olması ve paraların piyasadan çekilme isteği , sistemi çok zor durumda bırakır. Çünkü finansal sistemde, birbiri ile bağlantılı ve birbirinden etkilenen piyasalar vardır. Borsalardan para çıkarsa, faiz oranları yükselebilir. Tahvil ve bono piyasalarında işlemlerin duracağı düşünülür, orada satışın para etmeyeceği görüldüğünde panik artar. Yani insanlar elinde bulundurduğu varlıkları bir an önce çıkarmaya çalışırlar. Bazı piyasalarda işlemler sıkıştığı için, ellerindeki varlıklar para etmez ve satamazlar. Bu paniği iyice arttırır. Sistemin dönmesi için gerekli olan bazı kilit noktalar vardır. Bu noktalarda müdahele kaçınılmaz olmaktadır. Çünkü bu uluslarası ve koordineli işlemlerin yapıldığı sistemdir. Trilyon dolarlık varlıkların oynadığı oyunda ya baştan bazı oyuncuları almayacaksınız ya da bazı şeylere razı olacaksınız.

Bugün paketin reddedilmesi tam bir şok! Ellerinde bankaları kurtarmayın diyen bilinçsiz halk kendilerinin ve ülkelerinin sonunu hazırlamaya davetiye çıkarıyor. Adaylar ise seçim öncesi oy telaşı nedeniyle buna zemin hazırlıyor. Şimdi ne olacak ?

Eğer paket yeniden gelmez veya geldiğinde de kabul görmezse, sistem kendi haline bırakılıyor demektir. Avrupa ve Federal Merkez Bankaları ellerinden geldiği kadar yardım edecek olsada, minimize olan güven, bankalardan mevduatların çekilmeye başlanmasına neden olacaktır. Zor durumda ve zararda olan bankalar, mevduatlarını kaybetmeye başlayınca merkez bankalarından yardım isteyecekler. Şİmdiye kadar ciddi şekilde kaynak yaratan hükümetlerin gücü her bankaya yetmeyecek ve bazılarının batmasına izin verilecektir. Yatırımcı elindekini satıp, nakitte durmayı tercih edeceği için faiz oranları yükselecektir. Ve bugünde görüldüğü gibi LİBOR faiz oranları tırmanacaktır. Bu da demek oluyor ki 1. sınıf bankaların kullandığı kredilerin faizleri yükselecektir. Bankaların da kredi bulmakta zorlanması tüketicilere olumsuz yansıyacaktır. Kredi kullanamayan halkta talebi azaltacaktır. Talebin azalması ile beraber reel sektörün çırpınışları başlayacaktır. Yani bankacılık kesiminde ve mali sektörde başlayan kriz bu şekilde yayılacaktır.

Amerika içinden çıkılamaz sonu hazırlamaya devam ederken, Orta Asyalı zenginler ne yapıyor ? ABD ‘ nin iyice çökmesini bekliyorlar ! Kelepir fiyatına satılan dünyanın önde gelen bankalarına alıcı olarak çıkmıyorlar. Hükümetlerin son kozlarını oynamalarını bekliyorlar. Hükümetlerin kaynak bulamayıp , bizden bu kadar dedikleri anda, çeşitli şantajlarla ortaya çıkacaklardır. Ve Amerika egemenliğine son vereceklerdir. Doğal kaynak zengini ülkeler, ellerinde ki kozu doğru zamanda değerlendirmek istedikleri için, sistemin en zayıf haline gelmesini bekliyor. ABD bu plana , paketi reddederek destek verdiği için, bu işlemin olması çok uzun sürmeyecek gibi duruyor. Sırada bekleyen bir Rusya ve İran’ın da olduğu düşünülürse, ilerleyen yıllarda akla getirilmek istenmeyen bir ihtimalin olabileceği düşünülüyor. Fakirleşecek olan insanlar, açlıktan iyice açlık seviyelerine inen 2. dünya ülkeleri ve büyük güçler. Amerika bu duruma sessiz kalmayacak ve son kozunu İran - Afganistan sınırlarında oynamaya başlayacaktır. Bu sırada da nükleer kozunu kullanan İran , arkasına alacağı Körfez gücü ile egemenliğe son verme savaşına girecektir.

Komplo teorisi yazmak istemedim. Ancak paket reddedilirken ya da pakete ben de karşıyım derken, bir kez daha düşünmenizi dilerim. Herşey o kadar basit değil ve detayların kesinlikle araştırılması gerekiyor. Ben piyasaya devlet müdahelesine çok karşıyım. Piyasaların kendi kendisini düzenleyen mekanizmaya sahip olduğuna inanırım. Görünmez el deyin yada başka birşey. Beni ilgilendiren şey, serbest piyasa ekonomisinin mekanizmasının kendisini yenileyebileceğidir. Ancak içinde bulunduğumuz durum asla kendini yenilemeyecek şekildedir. Çünkü global ekonomiye ve kapitalist düzene hazır bir sistem düzenlenmeden , bu sistem test edilmeden finansal enstürmanlar genişletildi. Bu da hazin sonu hazırladı.

Son olarak üstüne basarak söylüyorum. Bu genişleyen ve gerçekten içinden çıkılamayacak hale gelen sistem çökerse, birçok şeyi yanına alırda gider. Bu şeylerin içine sizlerde bizlerde dahil olabiliriz. O yüzden sistemin düzeltilmesi için her türlü müdahele yapılmalı ve uzun zaman zarfına yayılarak, global ekonomiyi kapitalizme alıştırmak gerekir.

29 Eylül 2008